Skip to main content
< Alle onderwerpen

Werkgeluk en een growth mindset

werkgeluk en growth mindset

Werkgeluk en een growth mindset

Werkgeluk en een growth mindset: Je mindset gaat over je zienswijze, opvattingen, overtuigingen of denkwijze over hoe de werkelijkheid in elkaar zit. Het is de manier waarop je naar de wereld en jezelf kijkt. Mindset is vaak gebaseerd op diepgewortelde basisovertuigingen die voor jou zo vanzelfsprekend zijn dat je je er niet van bewust bent. Sterker nog, je weet vaak niet dat er ook andere overtuigingen en perspectieven mogelijk zijn.

 

Fixed en growth mindset

Als jonge onderzoeker deed Carol Dweck, professor psychologie, onderzoek naar hoe mensen omgaan met fouten. Ze ging er daarbij van uit dat niemand mislukkingen fijn vindt en dat iedereen daarom een eigen strategie heeft om fouten te vermijden. Ze was vooral nieuwsgierig naar de verschillende strategieën die mensen hanteerden om mislukkingen te voorkomen of ermee om te gaan. Wat ze niet had voorzien en waar ze dus bij toeval achter kwam, was dat een aantal van haar proefpersonen helemaal niet zo negatief stond tegenover mislukkingen. Integendeel. Ze leken het maken van fouten juist te omarmen. Toen ze vervolgens ging onderzoeken waar deze tegengestelde reactie uit voortkwam, ontdekte ze een verschil in mindset.

 

Fixed mindset

De fixed mindset, oftewel de statische mindset, is de overtuiging dat je kwaliteiten, intelligentie, persoonlijkheid en karakter vaststaande gegevens zijn. Als je denkt dat je het nu eenmaal moet doen met de talenten en de capaciteiten die jou gegeven zijn, heb je voortdurend het gevoel dat je je moet bewijzen. Bij een fixed mindset heb je ook het gevoel dat je een fout niet kunt herstellen en dat als je ergens moeite voor moet doen, dit betekent dat je niet goed genoeg bent.

 

Growth mindset

Tegenover de fixed mindset staat de zogenaamde growth mindset, oftewel de op groei gebaseerde mindset. Met een growth mindset denk je juist dat je je basiskwaliteiten kunt ontwikkelen door er moeite voor te doen. Je ziet fouten niet als falen, maar als een manier om nieuwe dingen te leren.

 

Gevolgen van de twee mindsets

In haar boek wekt Dweck de indruk dat een fixed of een growth mindset sterk bepaalt hoe je in het algemeen je leven leidt. Wij zien hierin een nuance. Mindset is nooit een sticker, maar altijd een momentopname. Het verschilt in de tijd, per gemoedstoestand en per onderwerp. Daarnaast kun je ook je growth mindset verder ontwikkelen en verbreden.

In onderstaand schema vind je een overzicht van de manier waarop je vanuit de verschillende mindsets reageert op zaken als vaardigheden, uitdagingen, gedrag, samenwerking, feedback en tegenslagen en wat daarvan het effect is.

 

Fixed mindset   Growth mindset
Denken over
Daar ben je mee geboren, staat vast Vaardigheden Ontwikkel je met hard werken, kan altijd beter
Moet vermeden worden, laat zien dat je iets niet kunt Uitdagingen

 

Moet omarmd worden, een kans om te groeien.
Onnodig; dat doe je als je niet goed genoeg bent (met als gevolg snel opgeven) Moeite doen

 

Essentieel; het pad naar beter worden (met als gevolg doorzetten)
Reageren op
Defensief, dingen persoonlijk opvatten Feedback

 

Nuttig, daar kun je van leren
Anderen de schuld geven, ontmoedigd raken Tegenslagen

 

Geven leermogelijkheden aan, een wake-upcall om de volgende keer harder te werken
Effect op
Stimuleert stilstaan Denken Stimuleert groei
Vermijden van uitdagingen Gedrag Leren van fouten, gaat graag uitdaging aan
Bang om te falen Opvattingen Alles kan altijd beter
Ik moet wel laten zien wat ik kan en beter kan Samenwerken Leuk, dan kan ik van hem/haar leren

 

Misvattingen en valkuilen

De populariteit van het denken in fixed en growth mindset en het werk van Dweck is de afgelopen jaren toegenomen. Dat is mooi. Met het toenemen van die populariteit zien we ook dat een growth mindset snel beschouwd wordt als gewenst en een fixed mindset als ongewenst. Dat leidt tot een aantal valkuilen.

 

Misvatting 1: een fixed mindset is ongewenst

Met het idee dat een growth mindset beter is, lijkt het alsof we daar altijd naar moeten streven en een fixed mindset altijd moeten vermijden. Maar daarmee doen we onszelf tekort. Een fixed mindset is ook een deel van de menselijke aard en het is niet nodig om altijd en over alles een growth mindset te hebben. Eigenlijk is een growth mindset vooral relevant voor de gebieden waarin we willen groeien en ons willen ontwikkelen.

 

Misvatting 2: een growth mindset is een doel op zich

Een growth mindset helpt je bij nieuwe dingen leren en veranderen, omdat we met deze mindset het leerproces en alles wat daarbij hoort als nuttig en positief ervaren. Echter, wanneer een growth mindset wordt gezien als ‘beter’ en gewenst, is de kans groot dat we gaan doen alsof. En dat is juist niet bevorderlijk voor het leerproces.

 

Misvatting 3: feedback op basis van growth mindset gaat alleen over moeite doen

Een growth mindset wordt gestimuleerd wanneer je mensen complimenteert met de moeite die ze ergens in stoppen. Je alleen op de voortgang richten, zonder resultaten te benoemen, kan echter leiden tot het idee dat ‘je best doen’ goed genoeg is, terwijl natuurlijk ook het resultaat van belang is.

 

Misvatting 4: fixed mindset als excuus

Het kan ook gebeuren dat iemand onterecht de sticker ‘fixed mindset’ opgeplakt krijgt, bijvoorbeeld wanneer een manager vindt dat een medewerker iets niet snel genoeg leert. De kans is dan aanwezig dat hierdoor het leerproces helemaal stagneert.

 

 ‘Whether you think you can, or you can’t, you are right.’ – Henry Ford

 

Hoe ontwikkel je een growth mindset?

Een growth mindset is de basis voor het aanleren van nieuwe dingen en het veranderen van gedrag. Vier dingen die helpen bij het ontwikkelen van een growth mindset, zijn[3]:

  1. zelfkennis;
  2. kennis van de werking van de hersenen, neuroplasticiteit;
  3. het vieren van fouten;
  4. het geven van de juiste feedback.

 

 Zelfkennis

Ook hier komt zelfkennis weer om de hoek kijken. Iedereen heeft vaste overtuigingen en het is relevant om te weten in hoeverre je bijvoorbeeld gelooft dat intelligentie en persoonlijkheid veranderbaar zijn. Handig dus om te onderzoeken wanneer je dingen benadert vanuit een fixed mindset en wanneer vanuit een growth mindset. Voel je bij een nieuwe uitdaging angst of krijg je er juist energie van? Zoek je naar een excuus als je iets niet meteen kunt of zoek je naar mogelijkheden om iets te leren? Zie je feedback als kritiek of als een manier om te leren? Hoe ga je om met iemand die iets beter kan dan jij?

 

Test je mindset

Wil je nog beter inzicht krijgen in je eigen mindset, dan kan dit testje helpen. Realiseer je bij het invullen wel dat de uitslag een momentopname en geen sticker is. Dat betekent dat het op een ander moment heel anders kan zijn. Doe hem daarom over een tijdje nog een keer.

Testje eens of oneens

  1. Waar ik goed in ben of waar ik talent voor heb, kan ik zelf beïnvloeden (eens: 2 punten, oneens: 1 punt)
  2. Ik vind het fijn als ik iets kan zonder er moeite voor te hoeven doen (eens: 1 punt, oneens: 2 punten)
  3. Ik houd ervan om dingen te leren ook als dat betekent dat ik daarbij fouten maak (eens: 2 punten, oneens: 1 punt)
  4. Ik voel me minder dan anderen als ik ergens meer moeite voor moet doen (eens: 1 punt, oneens: 2 punten)
  5. Ik kan wel nieuwe dingen leren, maar dat verandert niet hoe slim ik ben (eens: 1 punt, oneens: 2 punten)
  6. Ik houd ervan als ik ergens stevig over moet nadenken en echt moeite moet doen om het te leren (eens: 2 punten, oneens: 1 punt)
  7. Als ik iets moeilijk vind, dan wil ik er graag meer tijd aan besteden (eens: 2 punten, oneens: 1 punt)
  8. Ik vind het leuk om iets te doen waar ik perfect in kan zijn (eens: 1 punt, oneens: 2 punten)

 

Uitslag

8-12 punten: je neigt naar een fixed mindset als het gaat om groei en ontwikkeling

12-16 punten: je neigt naar een growth mindset als het gaat om groei en ontwikkeling.

 

Oefening: leer je growth mindset kennen

Ga eens gedurende een bepaalde periode, bijvoorbeeld een week, bij jezelf na hoe je reageert in bepaalde situaties. Neem niet alleen de makkelijke voorbeelden, maar kijk ook naar de moeilijke momenten. Op welke onderwerpen vind je het makkelijk om vanuit een growth mindset te reageren en wanneer heb je een fixed mindset? Hiervoor een dagboek bijhouden geeft meer inzicht. Wat zijn in bepaalde situaties mogelijke reacties, zowel vanuit een fixed als vanuit een growth mindset? Probeer beide uit en zie het effect.

Neuroplasticiteit: de werking van onze hersenen

Het is inmiddels bewezen dat onze hersenen niet ‘fixed’ zijn. Onze capaciteiten, intelligentie en vaardigheden blijken gedurende ons hele leven te kunnen veranderen. Neurologisch onderzoek wijst uit dat ons brein hetzelfde werkt als een spier. Wanneer je je hersenen traint, wordt de inhoud van je brein groter en sterker. Het fenomeen dat je hersenen kunnen groeien en nieuwe verbindingen kunnen maken, heet neuroplasticiteit. En hoewel de neuroplasticiteit van kinderen groter is dan die van ouderen, kan iedereen zijn hele leven lang leren.

Wanneer we iets voor de eerste keer doen, maken synapsen in onze hersenen verbinding met elkaar. Zo ontstaat er een connectie, die je je kunt voorstellen als een paadje. Wanneer je dat paadje vaker bewandelt, het nieuwe gedrag vaker probeert en oefent, wordt het uiteindelijk een gewoonte. Hoe meer nieuwe dingen we leren, des te meer verbindingen onze hersenen maken.

 

 Fouten vieren

Fouten en mislukkingen bevorderen ons leerproces en zijn daarmee zinvol. In plaats van te proberen ze te verdoezelen, waartoe we vaak geneigd zijn, kunnen we ze beter vieren. Dan worden we namelijk nog beter in wat we doen. Ook Van Hoeve is in haar lessen haar fouten gaan vieren en daarmee is haar werk een stuk leuker geworden: ‘Vroeger bereidde ik mijn lessen tot in de kleinste details voor, ik mocht van mezelf niets fout doen. Sinds ik me heb verdiept in fixed en growth mindset heb ik dat idee losgelaten. Ik probeer samen met mijn leerlingen een som op te lossen en ik ben niet meer bang om iets niet te weten. Alle fouten die gemaakt worden, ook die van mij, laat ik op het bord staan. Zo leren ze hoe waardevol ze zijn. Samen analyseren we ze en bedenken we nieuwe strategieën om ze aan te pakken. Zo helpt het niet alleen mij, maar ook mijn leerlingen. Hun leereffect is hierdoor veel groter geworden.’

 

Fouten maken en reflectie

Om echt te leren van je fouten, is het belangrijk om erbij stil te staan en erop te reflecteren. Vragen die je daarbij kunt stellen zijn:

  • Hoe ga ik om met het maken van fouten?
  • Hoe voel ik me wanneer ik een fout maak?
  • Wanneer was mijn laatste fout?
  • In hoeverre houdt de kans op het maken van fouten me tegen om nieuwe dingen te leren?
  • Hoe ga ik om met fouten van mensen in mijn team?
  • Wat vind ik een uitdaging?
  • Wanneer vond ik een fixed mindset veilig of prettig?

Belang van feedback

Met de manier waarop je feedback geeft aan jezelf en anderen, beïnvloed je je eigen en andermans mindset. Wanneer je de nadruk legt op het benoemen van iemands eigenschappen, leidt dat tot denken vanuit een fixed mindset. Daarbij maakt het niet uit of deze feedback positief of negatief is. Ook complimenten als ‘jij bent zo slim/knap/grappig’ leiden tot fixed overtuigingen. Je kent namelijk eigenschappen aan iemand toe alsof ze vaste gegevens zijn. En dat maakt dat iemand bewust of onbewust het gevoel krijgt altijd aan bepaalde verwachtingen te moeten voldoen. Wanneer je daarentegen het proces centraal stelt, appelleert dat aan een growth mindset. Uitspraken zoals ‘dit doe je goed’, ‘dat kun je nog leren’ en ‘wat zeg je dat grappig’ geven meer ruimte. Dus wanneer je jezelf en anderen wilt stimuleren tot groei en ontwikkeling, helpt feedback gericht op het proces beter. In dit overzicht zie je het verschil.

 

Fixed feedback Growth feedback
‘Je bent zo slim’ ‘Dat heb je goed gedaan’
‘Ik ben zo dom’ ‘Wat heb ik gemist?’
‘Ik kan dit echt niet’ ‘Ik moet het vaker proberen’
‘Jij bent hier echt veel beter in dan ik’ ‘Je hebt interessante verbeterideeën’
‘Hij/zij is beter dan ik’ ‘Wat kan ik van haar/hem leren’
‘Niet iedereen kan alles, doe het gewoon zo goed mogelijk’ ‘Van proberen, ga je leren’
‘Ik kan/je kunt het niet’ ‘Ik kan/je kunt het nog niet’

 

Oefenen feedback

Wil je jezelf en anderen betere feedback geven, observeer dan eerst een tijdje wat je zelf zegt en welke feedback je van anderen krijgt. Doe dat zonder oordeel, aan de hand van de vragen:

  • Is deze feedback gericht op eigenschappen of op het proces?
  • Welk effect heeft het? Wat zie ik?
  • Welke feedback vind ik gemakkelijker?
  • Wat kan ik veranderen en welk effect heeft dat?[Einde kader]

 

Werkgeluk en een growth mindset

Een growth mindset leidt tot meer werkgeluk, omdat het veranderen en leren gemakkelijker maakt. Je staat positiever tegenover het maken van fouten en beleeft meer plezier aan het leerproces. Je kijkt milder en realistischer naar jezelf en anderen. Ook maakt een growth mindset samenwerken gemakkelijker. Je kunt beter omgaan met feedback, leert meer van elkaar en ervaart geen concurrentie. Dat leidt tot meer verbinding en psychologische veiligheid en heeft een positief effect op het ervaren van voortgang. Wanneer je als groep samen werkt aan een growth mindset, word je je bovendien bewuster van de successen die je met elkaar boekt, wat uiteindelijk meer voldoening oplevert.

 

Inhoudsopgave